توصیف مقياس زماني زمين‌شناسي (Geological Time Scale)

مقياس زماني زمين شناسي کار مشترکي است از سازمان منابع طبيعي کانــادا و سازمان بين المللي چينه‌شناسي(ICS)و اتحاديه جهاني زمين‌شناسي(IUGS)که در قالب يک پوستر تهيه شده است. اين پوستر جديدترين مرجع مقياس زمــان زمين شناسي دنيا مي‌باشد. در اين پوستر بخش هاي مختلفي ازجمله تقسيم‌بندي‌هاي زمين‌شناسي، نقشه جغرافياي ديرين و حرکت صفحات، نمودار تغييرات سطح آب درياها و اقيانوس‌ها، نمودار مقدار ايزوتوپ اکسيژن 18 در آب دريا و نمودار تغييرات قطبيت زمين در زمان هاي مختلف آورده شده است. اين پوستر از سه بخش اصلي تشکيل شده است:

1-زمان زمين‌شناسي: تقسيم بندي زمان‌هاي زمين‌شناسي از آرکئن تا عهد حاضر بر مبناي دوران و دوره و زمان هر يک از آنها در يک جدول زماني آورده شده است.

2-اطلاعات فانروزوئيک: عمده مطالب اين پوستر را اين بخش شامل مي‌شود.

1-2-اطلاعات زماني در جدول زماني بر مبناي دوران، دوره، دور و اشکوب آورده شده و زمان هاي هر يک از آنها بر حسب ميليون سال در کنار هر يک نوشته شده است.

2-2-اطلاعات مربوط به جغرافياي ديرين و حرکت صفحات که به صورت نقشه‌هايي در کنار جدول زماني آورده شده است.

3-2-اطلاعات مربوط به تغيير سطح آب‌هاي آزاد در زمان هاي مختلف زمين شناسي نسبت به سطح کنوني آبهاي آزاد، که به صورت نموداري در مقابل جدول زماني آورده شده است.

4-2-اطلاعات مربوط به تغييرات قطبيت زمين در زمان هاي مختلف که به صورت نموداري در مقابل جدول زماني آورده شده است.

3-اطلاعات نئوژن: علاوه بر تقسيم بندي زماني و نمودار تغييرات قطبيت، نمودار تغييرات مقدار ايزوتوپ اکسيژن 18 آب دريا در زمان نئوژن را نيز شامل مي شود.


هر واحد قراردادي دوران فانروزوئيک(542 ميليون سال قبل تا کنون) بوسيله يک برش چينه شناسي با مرز جهاني تعريف شده است. دوران‌هاي آرکئن و پروتروزوئيک که مربوط به زمان پرکامبرين هستند، به دوره هاي مجزايي تقسيم مي شوند (زمان‌هاي استاندارد جهاني چينه شناسي ياGSSA )، بجز دوره ادياکاران (Ediacaran)که آخرين دوره پروتروزوئيک است. نام‌ها، درجه بندي‌ها،استانداردهاي جهاني چينه شناسي بوسيله سازمان بين المللي چينه شناسي(ICS)و اتحاديه جهاني زمين‌شناسي‌(IUGS )تصويب شده است. برخي از آشکوب‌هاي دوره‌هاي کامبرين و اردويسين بر مبناي يک توافق جهاني در محدوده هاي آنها، نامگذاري شده اند.

»» موارد به روز شده و مقیاس زمان زمین شناسی بر روي سايت سازمان جهاني چينه شناسي (www.stratigraphy.org) اعلام می شود. شما می توانید با مراجعه به این آدرس نمودار زمان زمین شناسی را دانلود کنید.رنگ هاي استفاده شده براي واحد هاي زماني بر اساس طرح اتحاديه براي نقشه زمين شناسي جهان (www.ccgm.org) مي باشد.

اکنون به تفصيل بخش هاي مختلف اين نمودار را در ادامه مطلب توصیف می کنم :

 

زمان زمين شناسي (Geological Time Scale):

زمان زمين شناسي به دوران‌ها(Era)، دوره‌ها(Period)، دورها(Epoch)و آشکوب‌هايي(Stage)تقسيم شده است که براي هر کدام از اين تقسيمات رنگ استاندارد آن در نظر گرفته شده و در تمام نقشه‌ها و نمودارهاي تهيه شده در دنيا از اين رنگ‌ها استفاده مي شود. رنگ هاي استفاده شده براي واحد هاي زماني بر اساس طرح اتحاديه براي نقشه زمين‌شناسي جهان (CGMW,www.ccgm.org) مي باشد. براي نمونه رنگ مورد استفاده براي دوره ژوراسيک آبي و براي دوره کرتاسه سبز است.


نقشه جغرافياي ديرين و حرکت صفحات:

اين نقشه ها براي 10 دوره زماني تهيه شده اند که شرايط جغرافيايي و موقيت صفحات را در زمان هاي مورد نظر نشان مي‌دهند. در اين نقشه ها مراکز گسترش اقيانوسي يا پشته ها، کمربند هاي کوهزايي، مناطق فرورانش، اقيانوس ها و موقعيت صفحات بزرگي چون آفريقا، جنوبگان، استراليا، بالتيک، گندوانا، هند، امريکاي شمالي، اميرکاي جنوبي و سيبري در زمان هاي مختلف زمين شناسي نشان داده شده است. نقشه‌هاي پالئوژئوگرافي توسط آر بلاکي(R. Blakey ;Northern Arizona University ) کشيده شده و به همراه موقعيت صفحه ها که بوسيله سي اسکاتس(C. Scotese; University of Texas at Arlington) اصلاح شده است، در اين پوستر آمده است.

 

نمودار تغييرات سطح آب درياها و اقيانوس‌ها:

اين نمودار تغييرات سطح آب درياها را طي دوران‌هاي مختلف زمين شناسي در فانروزوئيک نشان مي دهد. مبناي تغييرات نسبت به سطح امروزي آب‌هاي آزاد در نظر گرفته شده است.

در دوران پالئوزوئيک بالاترين سطح آب حدود 600 متري بالاي سطح کنوني آب‌هاي آزاد و مربوط به زمان اردويسين پاياني و پايين ترين سطح آب در حدود 0 تا 50 متري بالاي سطح کنوني آب‌هاي آزاد و مربوط به پايان پرمين مي باشد.

در دوران مزوزوئيک بالاترين سطح آب حدود 350 متري بالاي سطح کنوني آب‌هاي آزاد و مربوط به زمان کرتاسه پاياني و پايين‌ترين سطح آب در حدود 20 تا 30متري بالاي سطح کنوني آب‌هاي آزاد و مربوط به پايان ترياس مي باشد.در دوران سنوزوئيک نيز بالاترين سطح آب حدود 200 متري بالاي سطح کنوني آب‌هاي آزاد و مربوط به زمان پالئوسن و پايين‌ترين سطح آب در حدود 10 تا 20 متري بالاي سطح کنوني آب‌هاي آزاد و مربوط به اليگوسن مي باشد.منحني عمومي سطح آب فانروزوئيک توسط هالام(Hallam,1992 ) اصلاح شده است.

 

نمودار مقدار ايزوتوپ اکسيژن 18 در آب دريا:

 اين نمودار بر اساس اندازه‌گيري‌هاي انجام شده براي مقدار ايزوتوپ اکسيژن 18 در آب دريا در زمان نئوژن ترسيم شده و تغييرات و مقدار آن را از 6 ميليون سال پيش تاکنون نشان مي دهد. بر اساس اين نمودار، مقدار اين ايزوتوپ در آب دريا با گذشت زمان و تا عهد حاضر يک روند صعودي را با افزايش تغييرات ناگهاني نشان مي دهـد. منحنـي ايزوتــوپ اکسيژن 18 دريــا تــوسط پروژه دلفــي(Godwin Laboratory, University of Cambridge, U.K) ترسيم شده است.

 

نمودار تغييرات قطبيت زمين:

اين نمودار تعويض هاي قطبيت زمين از عادي به معکوس و بالعکس را طي دوران‌هاي مختلف فانروزوئيک نشان مي‌دهد. در کنار آن، مدت زمان هر دوره و محل اندازه گيري مشخص شده است.

 

تهيه کنندگان:

مقياس زماني زمين‌شناسي کار مشترکي است از سازمان منابع طبيعي کانــادا و سازمان بين المللي چينه شناسي(ICS) و اتحاديه جهاني زمين‌شناسي(IUGS) که در قالب يک پوستر تهيه شده است.

اين پوستر جديدترين مرجع مقياس زمــان زمين شناسي دنيا است. نام ها، درجه بندي ها، استانداردهاي جهاني چينه‌شناسي بوسيله سازمان بين المللي چينه‌شناسي(ICS) و اتحاديه جهاني زمين‌شناسي تصويب شده است(IUGS)

موارد به روز شده بر روي سايت سازمان جهاني چينه‌شناسي(www.stratigraphy.org)اعلام خواهد شد. رنگ‌هاي استفاده شده براي واحدهاي زماني بر اساس طرح اتحاديه براي نقشه زمين‌شناسي جهان (CGMW,www.ccgm.org) مي‌باشد.

سن‌ها و ساير طبقه بندي‌هاي نمايش داده شده در اين نقشه از کتاب همراه :

"(A Geologic Time Scale 2004, Gradstein et al., 2004)"

اقتباس شده است. منحني عمومي سطح آب فانروزوئيک توسط هالام(Hallam,1992)اصلاح شده است و منحني ايزوتوپ اکسيژن 18 دريايي مرکب توسط پروژه دلفي :

Godwin Laboratory, University of Cambridge, U.K) )

ترسيم شده است. نقشه‌هاي پالئوژئوگرافي توسط آر بلاکي :

(R. Blakey ;Northern Arizona University)

کشيده شده و به همراه موقعيت صفحه‌ها که بوسيله سي اسکاتس :

(C. Scotese; University of Texas at Arlington)

اصلاح شده است، آمده است.

سرمايه گذاري براي آماده سازي و چاپ اين نمودار توسط اکسون موبيل (ExxonMobil) و استت اويل (Statoil) و چورون تکساکو (ChevronTexaco ) و بي پي ( British Petroleum) صورت گرفته است. اين نمودار توسط فليکس گرادستين و جيمز اوگ(Felix Gradstein and James Ogg) گردآوري و توسط گابي اوگ(Gabi Ogg)تهيه شده است.

 

CGMW:Commission for the Geological Map of the Word

IUGS : International Union of Geological Sciences

ICS: International Commission on Stratigraphy

References:

Gradstein, F.M., Ogg, J.G., Smith, A.G., Agterberg, F.P., Bleeker, W., Cooper, R.A., Davydov, V., Gibbard, P., Hinnov, L, House, M.R., Lourens, L, Luterbacher, H.-P., McArthur,
J., Melchin, M.J., Robb, L.J., Shergold, J., Villeneuve, M., Wardlaw, B.R., Ali, J., Brinkhuis, H., Hilgen, F.J., Hooker, J., Howarth, R.J., Knoll, A.H., Laskar, J., Monechi, S., Plumb,
K.A., Powell, J., Raffi, I., Rohl, U., Sanfilippo, A., Schmitz, B., Shackleton, N.J., Shields, G.A., Strauss, H., Van Dam, J., van Kolfschoten, T., Veizer, J., and Wilson, D. 2004:
A geologic time scale 2004; Cambridge University Press, Cambridge, U.K., 384 p.
Hallam, A.

1992: Phanerozoic sea-level changes; Columbia University Press, New York, 266 p